Linux: ilk komutlardan sistem yönetimine kapsamlı rehber

Linux, açık kaynaklı bir işletim sistemi çekirdeğidir ve sunucuların, konteynerlerin ve bulut makinelerinin büyük çoğunluğunun temelidir. Sistem yöneticisi ve DevOps mühendisi için günlük çalışma ortamıdır: siteler, veritabanları, CI çalıştırıcıları ve Kubernetes düğümleri neredeyse her zaman Linux üzerinde çalışır ve terminalden yönetilir.

Bu rehber konunun bir haritasıdır. Burada temel kavramlar ve bunları öğrenmenin sırası toplanmıştır. Her konu ayrı bir yazıda ayrıntılı işlenmiştir.

Konu neleri kapsıyor

• Temeller — çekirdek ve dağıtımlar, kök / ile başlayan dizin ağacı, sistemin açılışı.
• Komut satırı — gezinme, dosyalar, paketler, süreçler, arama ve metin işleme.
• Kullanıcılar ve izinler — rwx, chmod, chown, sudo ve Permission denied hatası.
• Otomasyon — bash betikleri, değişkenler, koşullar, döngüler ve cron.
• Servisler ve günlükler — systemd, systemctl, journalctl.
• Ağ ve güvenlik — IP, DNS, portlar, SSH, güvenlik duvarı.

Nereden başlamalı

Linux yeniyse, önce «Linux nedir» yazısıyla başlayın: çekirdek ile dağıtım arasındaki fark, yapılandırma ve günlüklerin nerede durduğu ve sistemin nasıl açıldığı. Her şeyi güvenle sanal makinede, WSL'de ya da bir Docker konteynerinde deneyebilirsiniz.

Ardından komut özetini elinizin altında bulundurun: terminalde günlük işlerin büyük kısmını kapsar. Sonra izinleri öğrenin; yeni başlayanların hatalarının en sık nedeni budur, çalışmayan bir betikten web sunucusundaki 403 hatasına kadar.

Komutlar alışkanlık hâline gelince otomasyona geçin: ilk bash betiği, hata yönetimi ve cron ile zamanlanmış çalıştırma.

Temel ilkeler

• Her şey bir dosyadır ve dizin ağacı / ile başlar.
• Sıradan bir kullanıcıyla çalışın, sudo'yu yalnızca belirli komutlar için kullanın.
• Permission denied hatasını chmod 777 ile çözmeyin — izni ihtiyacı olana verin.
• Hemen hemen her sorunun cevabı man'de, günlüklerde ve journalctl'da bulunur.
• Bir işi iki kez yapıyorsanız, onu bir betiğe dönüştürün.

Dosya sisteminden ağa ve güvenliğe kadar tüm konular kursumuzda uygulamalı olarak işlenmektedir.