# Python'da fonksiyonlar: def, return, argümanlar, *args ve **kwargs, lambda ve tür ipuçları URL: https://skillaria.top/tr/guides/python/python-fonksiyonlar Python'da fonksiyon, bir isme sahip ve parantezle çağrılan kod bloğudur; def ile tanımlanır ve sonucunu return ile döndürür, return yoksa None döner. Argümanlar sırayla ya da isimle verilebilir; *args fazla konumsal değerleri bir demete, **kwargs adlandırılmış değerleri bir sözlüğe toplar, lambda ise tek ifadelik kısa bir isimsiz fonksiyon oluşturur. Python'da fonksiyon, bir isimle tanımlanan ve istediğiniz kadar farklı girdiyle çağırabileceğiniz bir kod parçasıdır. `def` anahtar sözcüğüyle tanımlanır, değerleri parametreler üzerinden alır ve sonucu `return` ile verir. Python'da fonksiyonlar, uzun bir betiği anlaşılır ve test edilebilir adımlara bölmenin ana yoludur. ## Fonksiyon nasıl tanımlanır: def Tanım `def` ile başlar; ardından ad, parantez içinde parametreler ve iki nokta gelir. Gövde dört boşluk girintiyle yazılır: girinti Python'da bir süs değil, sözdiziminin parçasıdır. ``` def greet(name): """Kullanıcı için bir karşılama metni döndürür.""" return f"Merhaba, {name}!" print(greet("Ayşe")) # Merhaba, Ayşe! ``` Başlığın hemen altındaki üç tırnaklı metin docstring'dir, yani fonksiyonun belgesidir. `help(greet)` bunu gösterir, editörler de ipucu olarak kullanır. Fonksiyon adları PEP 8 gereği snake_case biçiminde yazılır: `add_expense`, `get_rate`. `def greet(name):` satırına fonksiyonun imzası (signature) denir: ad ve parametre listesi, varsa tür ipuçlarıyla birlikte. İmzaya bakan okur, gövdeyi okumadan fonksiyonun nasıl çağrılacağını anlar. ## Python'da return ne yapar `return` fonksiyonu bitirir ve değeri çağırana verir. `return` çalıştıktan sonraki kodlar işletilmez. `return` yoksa ya da değersiz yazılmışsa fonksiyon `None` döndürür. ``` def area(w, h): w * h # sonuç hesaplandı ama atıldı print(area(3, 4)) # None def area(w, h): return w * h print(area(3, 4)) # 12 ``` Unutulmuş `return`, yeni başlayanların en sık hatalarından biridir: fonksiyon "çalışır" gibi görünür ama `None` döndürür ve hata bir satır sonra ortaya çıkar. Birden fazla değer de döndürebilirsiniz; aslında bu tek bir demettir ve kolayca açılabilir: ``` def min_max(numbers): return min(numbers), max(numbers) low, high = min_max([4, 1, 9]) print(low, high) # 1 9 ``` Erken `return`, gereksiz iç içe bloklardan kurtulmanıza yardım eder: önce özel durumları ayıklayın, sonra asıl mantığı yazın. ``` def discount(price, is_member): if price dict[str, object]: return {"title": title, "amount": amount, "category": category} def area(w: float, h: float) -> float: w * h # mypy: Missing return statement ``` Denetimi kurulum gerektirmeden `uvx mypy .` ile çalıştırabilirsiniz. Yukarıdaki örnek tür ipuçlarının faydasını gösteriyor: `-> float` ile yazılmış fonksiyonda unutulan `return`'ü analiz aracı hemen yakalar. Python 3.12'den itibaren (PEP 695) genel fonksiyonlar `TypeVar` olmadan yazılır: tür parametresi köşeli parantez içinde verilir, tür takma adı ise `type` anahtar sözcüğüyle tanımlanır. ``` def first[T](xs: list[T]) -> T: return xs[0] type Money = int | float ``` Python 3.14'te (PEP 649) tür ipuçları tembel hâle geldi: ilk erişildiğinde hesaplanırlar. Bu sayede aşağıda tanımlanan bir sınıfa tırnaksız başvurabilirsiniz ve `from __future__ import annotations` satırına artık gerek yoktur. ## "Verilmedi" ile "None verildi" ayrımı: Python 3.15'te sentinel Varsayılan `None` değeri, argümanın hiç verilmediğiyle bilerek `None` verildiğini ayırt etmeye yetmez. Yıllardır bu sorun el yapımı bir işaretçiyle çözülüyordu: ``` _MISSING = object() def get_rate(currency, default=_MISSING): rates = {"USD": 90.5} if currency in rates: return rates[currency] if default is _MISSING: raise KeyError(currency) return default ``` Python 3.15 ile PEP 661 gereği yerleşik `sentinel` fonksiyonu geldi: `MISSING = sentinel("MISSING")` okunaklı bir gösterimi olan benzersiz bir işaretçi oluşturur; kopyalandığında kendisi kalır, pickle ile serileştirilir ve `float | MISSING` gibi bir tür ipucunda kullanılabilir. Eski sürümlerde `object()` ile yapılan yöntem çalışmaya devam eder. ## Fonksiyonlarda tipik hatalar - **return unutmak** — fonksiyon `None` döndürür. - **Parantezi unutmak** — `print(greet)` sonucu değil, fonksiyon nesnesini yazdırır. - **Değiştirilebilir varsayılan değer** — tüm çağrılar için ortak liste. - **Yanlış argüman sayısı** — `TypeError: greet() missing 1 required positional argument: 'name'`. - **Yerleşik bir adla çakışma** — `list` ya da `sum` adında bir fonksiyon, yerleşik fonksiyonu gölgeler. ## Özet Python'da fonksiyonlar `def` ile tanımlanır, sonucu `return` ile döndürür ve argümanları sırayla ya da isimle alır. `*args` ve `**kwargs` esneklik sağlar, `/` ve `*` çağrıyı katılaştırır, lambda tek kullanımlık fonksiyonlar için kısalık sağlar, tür ipuçları ise mypy ile birlikte hataları çalıştırmadan yakalar. Kursta bu konu uygulamalı işlenir: harcama takipçisi, tür ipuçlu fonksiyonlara bölünür ve mypy ile denetlenir. ## FAQ **Parametre ile argüman arasındaki fark nedir?** Parametre fonksiyonun tanımındaki isimdir; argüman çağrıda verilen somut değerdir. def greet(name) içindeki name parametredir, greet("Ayşe") çağrısındaki "Ayşe" ise argümandır. **Bir fonksiyonu tanımlanmadan önce çağırabilir miyim?** Modül düzeyinde hayır: def satırı önce çalışmalıdır, yoksa NameError alırsınız. Başka bir fonksiyonun içinde ise, çağrı tanım çalıştıktan sonra olduğu sürece, aşağıda tanımlanan bir fonksiyonu çağırabilirsiniz. **Bir fonksiyon kaç değer döndürebilir?** Teknik olarak bir değer; ama bu değer bir demet olabilir: return a, b iki elemanlı bir demet döndürür ve x, y = f() ile açılır. **Tür ipuçlarını yazmak zorunlu mu?** Hayır, Python onlarsız da çalışır. Ancak başkalarının okuyacağı kodda tür ipuçları bakımı kolaylaştırır ve mypy ya da pyright hataları çalıştırmadan bulur. **lambda içinde if kullanabilir miyim?** Yalnızca koşullu ifade kullanabilirsiniz: lambda x: "çift" if x % 2 == 0 else "tek". Lambda içinde komutlar, döngüler ve atamalar kullanılamaz. --- Source: Skillaria.Top (https://skillaria.top)